{"id":4624,"date":"2021-06-09T19:20:35","date_gmt":"2021-06-09T19:20:35","guid":{"rendered":"https:\/\/najednejlinie.pl\/?p=4624"},"modified":"2022-03-30T16:32:33","modified_gmt":"2022-03-30T16:32:33","slug":"nepal","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/opowiesci\/nepal\/","title":{"rendered":"Nepal \u2013 o kulturze w sercu g\u00f3r. I o ludziach, kt\u00f3rym sprzyja chyba tylko pogoda"},"content":{"rendered":"

Odwiedzili\u015bmy lub zasiedlili\u015bmy prawie ka\u017cdy zak\u0105tek na kuli ziemskiej. A tam, gdzie nie mogli\u015bmy dotrze\u0107, wysy\u0142ali\u015bmy sondy niczym bajkowy Pan Kleks swoje “trzecie oko”. Wypi\u0119trzone w trzeciorz\u0119dzie Himalaje r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142y zasiedlone i od wiek\u00f3w trwa tam mozolna, i momentami nier\u00f3wna, walka cz\u0142owieka z przyrod\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Pogoda w Himalajach<\/h2>\n\n\n\n

Nepal mo\u017cna podzieli\u0107 na dwie strefy klimatyczne: po\u0142udniow\u0105 – stref\u0119 zwrotnikow\u0105 na kt\u00f3r\u0105 wp\u0142ywa cyrkulacja monsunowa oraz p\u00f3\u0142nocn\u0105 – stref\u0119 podzwrotnikow\u0105 kontynentaln\u0105, charakteryzuj\u0105ca si\u0119 suchym i g\u00f3rskim powietrzem. Granic\u0119 mi\u0119dzy tymi strefami wyznaczaj\u0105 same Himalaje i to one maj\u0105 najwi\u0119kszy wp\u0142yw na pogod\u0119 np. poprzez zatrzymywanie monsunu.<\/p>\n\n\n\n

Maszeruj\u0105c na odcinku Jiri – Namche Baazar<\/a> na prze\u0142omie wrze\u015bnia i pa\u017adziernika (wysoka przejrzysto\u015b\u0107 powietrza) musia\u0142em zak\u0142ada\u0107 buffa na g\u0142ow\u0119 i ch\u0142odzi\u0107 go wod\u0105. Wstawali\u015bmy rano, \u017ceby o najgor\u0119tszej porze dnia odpoczywa\u0107 w cieniu. Widoki bananowc\u00f3w wcale nas nie dziwi\u0142y<\/p>\n\n\n\n

Kto mieszka w Himalajach?<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jednym z takich lokalnych lud\u00f3w s\u0105 Szerpowie<\/a>, kt\u00f3rzy s\u0142yn\u0105 z wyj\u0105tkowej odporno\u015bci na wysokog\u00f3rski klimat. To w\u0142a\u015bnie oni rekrutowani s\u0105 na za\u0142ogi tragarzy i przewodnik\u00f3w g\u00f3rskich w Himalajach asystuj\u0105cych zdobywcom himalajskich szczyt\u00f3w. Ich wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 jest na tyle znana, \u017ce szukaj\u0105c asysty w tych g\u00f3rach \u2013 m\u00f3wi si\u0119, \u017ce szuka si\u0119 szerpy (poszukiwany uczestnik wyprawy, nie cz\u0142onek grupy etnicznej).<\/p>\n\n\n\n

Co wi\u0119cej, od nazwy tego plemienia wzi\u0119\u0142o si\u0119 te\u017c okre\u015blenie “szerpowanie” \u2013 oznaczaj\u0105ce dyscyplin\u0119 sportu polegaj\u0105c\u0105 na wnoszeniu odpowiednio ci\u0119\u017ckiego \u0142adunku do wy\u017cej po\u0142o\u017conego punktu. Dodam r\u00f3wnie\u017c, \u017ce podczas moich himalajskich wycieczek<\/a> ja i Piotrek r\u00f3wnie\u017c korzystali\u015bmy z us\u0142ug przewodnika i nie mieli\u015bmy zastrze\u017ce\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Turystyka wysokog\u00f3rska ko\u0142em nap\u0119dowym Nepalu<\/h2>\n\n\n\n

Unikatowym wyr\u00f3\u017cnikiem Nepalu jest fakt, \u017ce na jego terytorium le\u017cy osiem spo\u015br\u00f3d dziesi\u0119ciu najwy\u017cszych szczyt\u00f3w na \u015bwiecie. Oczywist\u0105 konsekwencj\u0105 takiego po\u0142o\u017cenia jest rozw\u00f3j turystyki wysokog\u00f3rskiej przek\u0142adaj\u0105cy si\u0119 na zauwa\u017calny procent dochodu narodowego.<\/p>\n\n\n\n

Lokalsi w Himalajach zarabiaj\u0105 na turystach (i nie nale\u017cy mie\u0107 im tego za z\u0142e) w rozmaity spos\u00f3b: od najmu miejsc\u00f3wek do spania (ang. lodge) i przygotowywania posi\u0142k\u00f3w, poprzez pobieranie op\u0142at z tytu\u0142u np. wst\u0119pu do parku narodowego, a\u017c po do\u0142adowywanie telefon\u00f3w i udost\u0119pnianie podr\u00f3\u017cnym ciep\u0142ego prysznica lub innych form dbania o higien\u0119.<\/p>\n\n\n\n

O tamtejszych kulinariach zbyt du\u017co nie wiem, ale nepalskie “specjalno\u015bci zak\u0142adu” to dal bhat<\/em>, piero\u017cki momo<\/em> oraz herbata Masala Tea<\/p>\n\n\n\n

\"\"
 Dal Bhat – tradycyjny nepalski posi\u0142ek sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z gotowanego lub parowanego ry\u017cu, Bhat, oraz zupy z soczewicy, Dal<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Czym si\u0119 zajmuje lokalna spo\u0142eczno\u015b\u0107 w Himalajach?<\/h2>\n\n\n\n

Wielu z nas tak bardzo przyzwyczai\u0142o si\u0119 do wielkomiejskich wyg\u00f3d, \u017ce cho\u0107by kilku- lub kilkunastodniowe zetkni\u0119cie si\u0119 z Himalajami mo\u017ce by\u0107 do\u015b\u0107 szokuj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

W Himalajach, opr\u00f3cz turystyki, lokalna spo\u0142eczno\u015b\u0107 trudni si\u0119 niskotowarowym rolnictwem (niewielkie gospodarstwa produkuj\u0105ce g\u0142\u00f3wnie na sw\u00f3j u\u017cytek). Prawie ka\u017cdy zdrowy cz\u0142onek tamtejszej spo\u0142eczno\u015bci pracuje ju\u017c od ma\u0142ego, aby wy\u017cywi\u0107 siebie i najbli\u017cszych. Norm\u0119 stanowi przewa\u017cnie tarasowa uprawa ry\u017cu, pszenicy, kukurydzy, soi, juty i trzciny cukrowej.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c kilkuletnie dzieci przyuczane s\u0105 do r\u00f3\u017cnych obowi\u0105zk\u00f3w, nale\u017c\u0105 do nich m.in. zbieranie ro\u015blin leczniczych oraz pasterstwo (hodowane s\u0105 owce, kozy i jaki). Starsze dzieci musz\u0105 umie\u0107 zgromadzi\u0107 materia\u0142y na opa\u0142 np. drewno lub\u2026 kupy jaka (kt\u00f3rymi r\u00f3wnie\u017c palili\u015bmy w piecu) lub zyska\u0107 umiej\u0119tno\u015bci manualne umo\u017cliwiaj\u0105ce znalezienie zatrudnienia w do\u015b\u0107 prymitywnym przemy\u015ble.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Praca na roli<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Noszenie ci\u0119\u017ckich \u0142adunk\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Dzielenie mi\u0119sa <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Osio\u0142ki, kt\u00f3re transportuj\u0105 towary do Namche Bazaar<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"
suszenie owoc\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Obok przetw\u00f3rstwa \u017cywno\u015bci i r\u00f3\u017cnej ma\u015bci rzemios\u0142a wyst\u0119puj\u0105 tam bran\u017ce: w\u0142\u00f3kiennicza, budowlana i transportowa, przy czym typowy Polak s\u0142ysz\u0105c \u201etransport\u201d przed oczami ma ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0119 lub wagony kontenerowe. Za\u015b zwyk\u0142y Nepalczyk wie, \u017ce chc\u0105c przemie\u015bci\u0107 si\u0119 z punktu A do punktu B z jakimi\u015b dobrami, b\u0119dzie musia\u0142 najcz\u0119\u015bciej skorzysta\u0107 z os\u0142\u00f3w lub w\u0142asnych bark\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Przeci\u0119tny Nepalczyk musi umie\u0107 zadba\u0107 o siebie i swoj\u0105 rodzin\u0119 (zar\u00f3wno w porze ciep\u0142ej, jak i monsunowej) nie licz\u0105c przy tym na pa\u0144stwo. O szybko i sprawnie dzia\u0142aj\u0105cych s\u0142u\u017cbach medycznych, ratowniczych czy te\u017c porz\u0105dkowych raczej trzeba zapomnie\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Gdy razem z Piotrkiem koczowali\u015bmy w ma\u0142ej wiosce Goya<\/strong>m to byli\u015bmy \u015bwiadkami jak kilku ros\u0142ych m\u0119\u017cczyzn musia\u0142o si\u0119 zorganizowa\u0107, \u017ceby przenie\u015b\u0107 na noszach starsz\u0105 kobiet\u0119 maj\u0105c\u0105 problem ze zdrowiem do najbli\u017cszego lekarza. Droga mia\u0142a zaj\u0105\u0107 im kilka dni pomimo tego, i\u017c jest to \u0142atwy szlak.<\/p>\n\n\n\n

Literatura i sztuka nepalska zawsze ukoi serce<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Nepalska literatura i sztuka s\u0105 poza moim zasi\u0119giem poznawczym ze wzgl\u0119du na barier\u0119 j\u0119zykow\u0105 (wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie nepalski, dawniej sanskryt). Jednak nigdy nie zapomn\u0119 przedstawienia z ta\u0144cz\u0105cym Pawiem w Parku Narodowym Chitwan<\/a>. Wiem r\u00f3wnie\u017c, \u017ce sztuka ma silne zwi\u0105zki z duchowo\u015bci\u0105 Nepalczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy na og\u00f3\u0142 s\u0105 g\u0142\u0119boko zanurzeni w wierzeniach i praktykach trzech wielkich religii: dominuj\u0105cego hinduizmu (ponad 80 proc.), buddyzmu oraz islamu. Przyk\u0142adami takich dzie\u0142 s\u0105 mandale<\/a>, o kt\u00f3rych pisa\u0142em ju\u017c wcze\u015bniej.<\/p>\n

<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wielu z nas tak bardzo przyzwyczai\u0142o si\u0119 do wielkomiejskich wyg\u00f3d, \u017ce cho\u0107by kilku- lub kilkunastodniowe zetkni\u0119cie si\u0119 z Himalajami mo\u017ce by\u0107 do\u015b\u0107 szokuj\u0105ce.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":4628,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"yasr_overall_rating":0,"yasr_post_is_review":"","yasr_auto_insert_disabled":"","yasr_review_type":"","footnotes":""},"categories":[330],"tags":[],"class_list":["post-4624","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opowiesci"],"aioseo_notices":[],"yasr_visitor_votes":{"stars_attributes":{"read_only":false,"span_bottom":false},"number_of_votes":18,"sum_votes":90},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4624","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4624"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4624\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5963,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4624\/revisions\/5963"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4628"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4624"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4624"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4624"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}