{"id":3736,"date":"2020-11-09T19:46:05","date_gmt":"2020-11-09T19:46:05","guid":{"rendered":"https:\/\/najednejlinie.pl\/?p=3736"},"modified":"2024-05-06T18:58:36","modified_gmt":"2024-05-06T18:58:36","slug":"fizyka-lotu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/poradnik\/fizyka-lotu\/","title":{"rendered":"Co ka\u017cdy wspinacz powinien wiedzie\u0107 o odpadaniu od \u015bciany"},"content":{"rendered":"

Od niedawna moim nowym domem jest Zakopane i faktycznie odczuwam niek\u0142aman\u0105 rado\u015b\u0107, w miar\u0119 jak zbli\u017cam si\u0119 do umownych czterech \u015bcian. Droga powrotna z g\u00f3rskich szlak\u00f3w nie raz mnie ju\u017c o wielk\u0105 satysfakcj\u0119 przyprawia\u0142a, zw\u0142aszcza \u017ce jak dot\u0105d ani razu nie spada\u0142em, spychany w d\u00f3\u0142 przez lawin\u0119 lub inne niezdrowe okoliczno\u015bci…A \u017ce ten wpis ma dotyczy\u0107 spadania, to oddajmy si\u0119 znowu rozwa\u017caniom merytorycznym.<\/p>\n\n\n\n

Si\u0142y dzia\u0142aj\u0105ce na wspinacza <\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Historycy nauki s\u0142usznie plasuj\u0105 Sir Izaaka Newtona w \u015bcis\u0142ej czo\u0142\u00f3wce najwi\u0119kszych umys\u0142\u00f3w wszechczas\u00f3w. Jego zas\u0142ugi dla fizyki s\u0105 tak wielkie i niepodwa\u017calne, \u017ce w artykule tej d\u0142ugo\u015bci ledwie starczy\u0142oby miejsca na ich bardzo kr\u00f3tkie om\u00f3wienie. I bez tego mam nadziej\u0119, \u017ce zdo\u0142am nale\u017cycie uchyli\u0107 kapelusza przed fascynatami nauki i mi\u0142o\u015bnikami historii. Przejd\u017amy od razu do niutona<\/strong> – czyli jednostki honoruj\u0105cej jego cze\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

W niutonach wyra\u017cana jest si\u0142a<\/strong>, czyli “wektorowa wielko\u015b\u0107 fizyczna b\u0119d\u0105ca miar\u0105 oddzia\u0142ywa\u0144 fizycznych mi\u0119dzy cia\u0142ami”. Je\u015bli poruszaj\u0105ce si\u0119 cia\u0142o nie nabiera w trakcie tego procesu masy, to si\u0142\u0119 oblicza si\u0119 mno\u017c\u0105c jego mas\u0119 przez przyspieszenie. Z kolei ta ostatnia wielko\u015b\u0107 to stosunek przebytej drogi do (kwadratu) czasu. Innymi s\u0142owy niuton (N) to:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Zatem cz\u0142owieka wa\u017c\u0105cego 80 kg, Ziemia przyci\u0105ga mnie z si\u0142\u0105 ok. 800 N<\/strong> (a dok\u0142adniej 785 N). No dobrze, ale we wzorze by\u0142a “masa razy przyspieszenie”, wi\u0119c pojawia si\u0119 pytanie: o jakie przyspieszenie chodzi w sytuacji, gdy stoj\u0119 lub wisz\u0119 nieruchomo na jednej linie? O przyspieszenie ziemskie wynosz\u0105ce 9,81 N. W zaokr\u0105gleniu to 10 N<\/p>\n\n\n\n

Si\u0142a = 80 kg * 10 m \/ s^2 = 800 N = 0,8 kN<\/p>\n\n\n\n

Tak\u0105 wielko\u015b\u0107 stosuje si\u0119 do okre\u015blenia wytrzyma\u0142o\u015bci np. lin. Je\u017celi lina, na kt\u00f3rej kto\u015b zwisa, ulegnie urwaniu, to nieszcz\u0119\u015bnik zacznie spada\u0107. Dop\u00f3ki lina jest ca\u0142a, to zar\u00f3wno na ni\u0105 jak i przede wszystkim na karabinek wspinaczkowy dzia\u0142a grawitacja. Nieustannie pr\u00f3buje ona rozerwa\u0107 wi\u0105zania pomi\u0119dzy atomami tego cia\u0142a sta\u0142ego (przewa\u017cnie zbudowanego ze wytrzyma\u0142ych stop\u00f3w aluminium i tytanu).<\/p>\n\n\n\n

Granice wytrzyma\u0142o\u015bci sprz\u0119towej<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Wi\u0105zania te s\u0105 jednak na tyle silne, \u017ce nie ulegaj\u0105 rozerwaniu i osoba wisz\u0105ca mo\u017ce spokojnie sobie wisie\u0107, nie wiedz\u0105c nawet \u017ce wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 osi pod\u0142u\u017cnej tego przyrz\u0105dy wynosi 22 kN (kiloniutony), a wzd\u0142u\u017c osi poprzecznej co najmniej 7 kN. Takie s\u0105 normy i bardzo dobrze, \u017ce producenci ich przestrzegaj\u0105, o czym \u015bwiadczy chocia\u017cby oznaczenie na jednym z moich karabink\u00f3w przyczepionych do friend\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n

<\/div>
<\/div>
<\/div><\/div><\/div>
<\/div>
<\/path><\/g><\/g><\/g><\/svg><\/div>
Wy\u015bwietl ten post na Instagramie<\/div><\/div>
<\/div>
<\/div>
<\/div>
<\/div><\/div>
<\/div>
<\/div><\/div>
<\/div>
<\/div>
<\/div><\/div><\/div>
<\/div>
<\/div><\/div><\/a>

Post udost\u0119pniony przez Pawel Kowalski (@najednejlinie)<\/a><\/p><\/div><\/blockquote>