{"id":3337,"date":"2020-05-20T22:07:47","date_gmt":"2020-05-20T22:07:47","guid":{"rendered":"https:\/\/najednejlinie.pl\/?p=3337"},"modified":"2024-12-07T16:12:55","modified_gmt":"2024-12-07T16:12:55","slug":"erhard-loretan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/opowiesci\/erhard-loretan\/","title":{"rendered":"Erhard Loretan, 100% wolno\u015bci na Antarktydzie"},"content":{"rendered":"
Coraz mniej jest na naszej planecie skrawk\u00f3w niezbadanego l\u0105du i nieprzemierzonych \u015bcie\u017cek wiodacych do nieodkrytych miejsc. Wsz\u0119dobylscy ludzie byli ju\u017c niemal wsz\u0119dzie. Pula takich nieznanych przestrzeni zawiera w sobie r\u00f3wnie\u017c niezdobyte g\u00f3ry, a takie (poza K2 zim\u0105) to ju\u017c chyba tylko na Antarktydzie wyst\u0119puj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Jeszcze gdy robi\u0142em w pieluchy by\u0142o ich wi\u0119cej, ale lata 90. XX wieku przynios\u0142y znaczny post\u0119p w odhaczaniu kolejnych szczyt\u00f3w, na kt\u00f3rych nie stan\u0119\u0142a wcze\u015bniej ludzka stopa po d\u0142ugotrwa\u0142ej i wyczerpuj\u0105cej wspinaczce.<\/p>\n\n\n\n
Jeden z takich przypadk\u00f3w, na kt\u00f3re niedawno natrafi\u0142em, wywo\u0142a\u0142 w moim umy\u015ble refleksj\u0119, \u017ce oto dopiero wdrapuj\u0105c si\u0119 na bezimienny jak dot\u0105d szczyt<\/strong> mo\u017cna poczu\u0107 PRAWDZIW\u0104 WOLNO\u015a\u0106.<\/strong> T\u0105 histori\u0105 postanowi\u0142em si\u0119 z Wami podzieli\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Erhard Loretan- fot. Wojciech Kurtyka http:\/\/wspinanie.pl<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Gdzie\u015b po\u015br\u00f3d lodowej pustyni, gdzie diabe\u0142 m\u00f3wi “dobranoc”, a \u015bwistak siedzi i co\u015b tam zawija w jakie\u015b sreberka… \ud83d\ude09 le\u017c\u0105 G\u00f3ry Ellswortha, nazwane tak na cze\u015b\u0107 lotnika i polarnika Lincolna Ellswortha<\/strong> (1880-1951). Jednym z dominuj\u0105cych nad okolic\u0105 tamtejszych \u0142ancuch\u00f3w jest pasmo Sentinel<\/strong>, w obrysie kt\u00f3rego znajduj\u0105 si\u0119 dwa najwy\u017csze szczyty kontynentu.<\/p>\n\n\n\n
S\u0105 to: zaliczane do Korony (oraz do Koronki Ziemi) Masyw Vinsona<\/strong> (4892 m n.p.m.) i Mount Tyree<\/strong> (4852 m n.p.m.) O tych wszystkich presti\u017cowych “nakryciach g\u0142owy dla g\u00f3rali” b\u0119dziecie mogli niebawem przeczyta\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Na razie oddalmy si\u0119 kilka kilometr\u00f3w od nich i nasz\u0105 uwag\u0119 skupmy na Mount Epperly<\/strong>, kt\u00f3rej pierwszym zdobywc\u0105 by\u0142 Erhard Loretan<\/strong> (1959-2011).<\/p>\n\n\n\n
Ot\u00f3\u017c oficjalne dane (nie wnikam dok\u0142adnie, jak si\u0119 je zbiera i przetwarza) m\u00f3wi\u0105, \u017ce szczyt Epperly liczy co najmniej 4359 m n.p.m. ale urz\u0105dzenie GPS nale\u017c\u0105ce do chilijsko-australijskiego duetu wspinaczy (Camilo Rada i Damien Gildea) wykaza\u0142o pono\u0107, \u017ce pu\u0142ap tej sterty ska\u0142 si\u0119ga 4512 m ponad powierzchni\u0119 toni morskiej.<\/p>\n\n\n\n
Wprawdzie weszli oni w 2007 roku od innej strony (od po\u0142udniowego stoku), ale te a\u017c 153 metry r\u00f3\u017cnicy jest zastanawiaj\u0105ce. Je\u015bli ich GPS by\u0142 w 100 procentach sprawny, to ja si\u0119 pytam: sk\u0105d a\u017c takie rozbie\u017cno\u015bci? \ud83d\ude09<\/p>\n\n\n\n
Co mnie jara? wyznaczenie innej drogi. Wej\u015bcia na bezimienny szczyt, zamiast nabijanie punkt\u00f3w do Korony Ziemi (Mount Vinson)<\/p>\n\n\n\n
Dziewiczego wej\u015bcia dokona\u0142 Erhard Loretan w czwartek 1 grudnia 1994 roku. Dzie\u0144 wcze\u015bniej po stuminutowym locie z Punta Arenas<\/strong>, wysiad\u0142 z cessny, po\u017cegnawszy si\u0119 ze swym wsp\u00f3lnikiem, z kt\u00f3rym pierwotnie mia\u0142 wyruszy\u0107 w polarn\u0105 otch\u0142a\u0144. Powodem ich rozstania by\u0142a konieczno\u015b\u0107 dopilnowania interes\u00f3w przez Romolo Nottarisa<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
Co ciekawe, w samolocie pozostali pasa\u017cerowie, kt\u00f3rzy za cel obrali sobie najwy\u017cszy szczyt Antarktydy, zdobyty po raz pierwszy przez ameryka\u0144sk\u0105 wypraw\u0119 pod wodz\u0105 Nicholasa Clincha<\/strong> w 1966 roku.<\/p>\n\n\n\n
Wyczyn Loretana wi\u0105za\u0142 si\u0119 z konieczno\u015bci\u0105 samotnego przetrwania przez kilkana\u015bcie dni w niezbyt sprzyjaj\u0105cych (\u0142agodnie m\u00f3wi\u0105c) okoliczno\u015bciach przyrody, w kt\u00f3rych jednostka zdana jest tylko na siebie i sprz\u0119t, jakim akurat dysponuje. Szwajcar porusza\u0142 si\u0119 na nartach, a ca\u0142y dobytek sun\u0105\u0142 za nim na sankach. To by\u0142y czasy, kiedy nie by\u0142o tak rozpowszechnionej jak dzi\u015b \u0142\u0105czno\u015bci kom\u00f3rkowej.<\/p>\n\n\n\n
Zgaduj\u0119 zatem, \u017ce \u015bmia\u0142ek \u00f3w co najwy\u017cej m\u00f3g\u0142 mie\u0107 ze sob\u0105 telefon satelitarny, cho\u0107 ani s\u0142owa nie by\u0142o o tym w tek\u015bcie. Z wi\u0119ksz\u0105 doz\u0105 prawdopodobie\u0144stwa nale\u017cy za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce pozbawiony by\u0142 wszelkiej \u0142\u0105czno\u015bci. Samotno\u015b\u0107 i samodzielno\u015b\u0107. Pustka na pustkowiu<\/strong>. Odci\u0119cie od ludzi i kurczowe trzymanie si\u0119 liny. Wyobra\u017cacie to sobie?<\/p>\n\n\n\n
O ile z samej pogody nasz szwajcarski bohater m\u00f3g\u0142 by\u0107 zadowolony, o tyle z lodowego kuluaru i kszta\u0142tu piaskowca stanowi\u0105cego skalne zw\u0119\u017cenie broni\u0105ce dost\u0119pu do szczytowego plateau, ju\u017c nie. Ponadto wsz\u0119dzie zalegaj\u0105cy \u015bnieg, niekiedy sypi\u0105cy si\u0119 na niego z g\u00f3ry i okalaj\u0105cy ca\u0142y jego horyzont. O sukcesie nie mog\u0142oby by\u0107 mowy, gdyby nie pomys\u0142, na kt\u00f3ry Loretan wpad\u0142 w kluczowym momencie wspinaczki.<\/p>\n\n\n\n
Maj\u0105c jedynie kilka hak\u00f3w i 20-metrow\u0105, niezbyt grub\u0105 lin\u0119 zdecydowa\u0142 si\u0119 na tymczasowe “porzucenie” plecaka i kilkukrotn\u0105 pr\u00f3b\u0119 dostania si\u0119 na skaln\u0105 p\u00f3\u0142k\u0119. Za czwartym razem uda\u0142o mu si\u0119 to, a potem wci\u0105gn\u0105\u0142 plecak i kolejn\u0105 godzin\u0119 sp\u0119dzi\u0142, pokonuj\u0105c ostatnie trudno\u015bci. Ujarzmienie \u015bciany zaj\u0119\u0142o mu ponad 9 godzin, ale satysfakcja przeros\u0142a jego oczekiwania.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Czu\u0142 si\u0119 bez ma\u0142a, jakby stan\u0105\u0142 na Ksi\u0119\u017cycu. I s\u0142owa te bardziej ni\u017c obserwowan\u0105 wtedy panoram\u0119 oddaj\u0105 brak \u015blad\u00f3w ludzkiej aktywno\u015bci. A w pewnym sensie nawet wr\u0119cz jakichkolwiek przejaw\u00f3w obecno\u015bci form \u017cycia.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Co nas czeka, je\u015bli porwiemy si\u0119 na najwy\u017csze szczyty Azji i Antarktydy?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/td>
Himalaje i Karakorum<\/strong><\/td>
Antarktyda<\/strong><\/td><\/tr>
Wysoko\u015bci<\/td>
Od 6000 do 8850 m n.p.m.<\/td>
Od 2000 do 4900 m n.p.m.<\/td><\/tr>
Widoki \/ krajobraz<\/td>
Typowy, wysokog\u00f3rski, z ostrymi szczytami, w dolinach feria barw, egzotyczne owoce, kwiaty i mn\u00f3stwo zieleni<\/td>
Bia\u0142a, lodowa pustyna, pod stopami g\u0142\u00f3wnie \u015bnieg i l\u00f3d (gdzieniegdzie sastrugi<\/strong>), ska\u0142 jest ma\u0142o, za to pe\u0142no nunatak\u00f3w <\/strong>i tzw. oaz. A pod nimi kilkukilometrowy l\u0105dol\u00f3d.<\/td><\/tr>
Wsparcie<\/td>
Mo\u017cliwa pomoc Szerp\u00f3w i wielu innych turyst\u00f3w, kt\u00f3rych jest do\u015b\u0107 du\u017co (zale\u017cnie od miejsca, pory roku i pogody)<\/td>
W czasach Loretana zdobywcy zdani niemal wy\u0142\u0105cznie na siebie; dzi\u015b jest nieco lepiej \u2013 dzi\u0119ki za\u0142odze stacji Union Glacier, kt\u00f3ra zapewnia mo\u017cliwo\u015b\u0107 dolecenia (samolotem De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter<\/em> ) do nie tylko do bazy (base camp), ale wr\u0119cz pod sam biegun.<\/td><\/tr>
Udogodnienia<\/td>
Rozleg\u0142a i r\u00f3\u017cnorodna baza hotelowa, miejscami mocno rozwini\u0119ta sie\u0107 szlak\u00f3w<\/td>
Tylko namioty w\u0142asne i go\u015bcinne “\u0142\u00f3\u017cka” na stacjach polarnych, brak szlak\u00f3w<\/td><\/tr>
J\u0119zyki, kt\u00f3re warto zna\u0107, by \u0142atwiej si\u0119 porozumiewa\u0107<\/td>
Zim\u0105 na o\u015bmiotysi\u0119cznikach bywa nawet minus 40-50 stopni, cho\u0107 przyk\u0142adowe styczniowe temperatury z obozu Concordia (pod K2) to minus 15-20 w dzie\u0144 i o jakie\u015b 10-15 stopni mniej noc\u0105<\/td>
Mega zimno: w \u015brodku nocy polarnej do minus 80 stopni, a podczas dnia polarnego do minus 15 stopni<\/td><\/tr>
“p\u00f3\u0142 litra”<\/td>
Loretanowi niekiedy p\u00f3\u0142 litra wody wystarcza\u0142o na ca\u0142y dzie\u0144<\/td>
Loretan potrzebowa\u0142 p\u00f3\u0142 litra wody na godzin\u0119, musia\u0142 wspina\u0107 si\u0119 z kuchenk\u0105<\/td><\/tr>
Posi\u0142ki<\/td>
Dal bhat. Lub golonka o ile jeste\u015b Kukuczk\u0105 <\/td>
Loretan musia\u0142 zrezygnowa\u0107 z wielu typowych posi\u0142k\u00f3w, ograniczych si\u0119 do p\u0142ynnych i \u017cywno\u015bci “paczkowanej”.<\/td><\/tr>
Jak si\u0119 przemieszcza\u0107?<\/td>
Pieszo lub z wykorzystaniem zwierz\u0105t poci\u0105gowych lub pojazd\u00f3w terenowych<\/td>
Pieszo lub na nartach, skuterach, ratrakach<\/td><\/tr>
Jak dotrze\u0107 z Polski?<\/td>
Wszelkie l\u0105dowe \u015brodki transportu i statki powietrzne<\/td>
Statek morski lub powietrzny<\/td><\/tr>
Koszty w przeliczeniu na 1 szczyt<\/td>
Wyprawa na Cho Oyu <\/strong>ekspedycja Adventure Peaks 25 000$ i trwa 44 dni. Wylot z Kathmandu do Lhasy (Tybet) <\/td>
Wyprawa na Mount Vinson<\/strong> z Adventure Consultants kosztuje 44 250$ i trwa 15 dni. Wylot z Punta Arenas<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
\u017baden tam “jad\u0142ospis”: nunataki i sastrugi<\/strong><\/h2>\n\n\n\nNunataki na Antarktydzie. Fot. National Geographic<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Wspomniane w zestawieniu nunataki<\/strong> (dos\u0142. “czarne ska\u0142y”) s\u0105 czym\u015b, co “odkry\u0142em” podczas zbierania informacji koniecznych do napisania tego artyku\u0142u. Tak\u0105 nazw\u0105 (zaczerpni\u0119t\u0105 z pewnego grenlandzkiego dialektu) okre\u015bla si\u0119 zbiorczo szczyty lub wzg\u00f3rza wyrastaj\u0105ce ponad powierzchni\u0119 l\u0105dolodu otoczony z ka\u017cdej strony lodowymi skorupami.<\/p>\n\n\n\n
Przybieraj\u0105 przewa\u017cnie “posta\u0107 ostrych i poszarpanych ska\u0142 i masyw\u00f3w skalnych, kt\u00f3ry jest wynikiem intensywnego wietrzenia mrozowego. Po ust\u0105pieniu l\u0105dolodu odznaczaj\u0105 si\u0119 w krajobrazie silnym kontrastem z ob\u0142ymi formami terenu, znajduj\u0105cymi si\u0119 poni\u017cej dawnej powierzchni lodu.”<\/em> <\/p>\n\n\n\n
Tyle wystarczy nam wiedzie\u0107, a jako ciekawostk\u0119 powiem, \u017ce w Polsce r\u00f3wnie\u017c wyst\u0119puj\u0105 nieliczne g\u00f3ry (np. \u015al\u0119\u017ca w przesz\u0142o\u015bci, wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie za\u015b Czarna Kopa w Tatrach<\/strong>) spe\u0142niaj\u0105ce kryteria, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 zaliczy\u0107 je do tej kategorii.<\/p>\n\n\n\n
Kolejn\u0105, nieznanym mi elementem krajobrazu antarktycznego s\u0105 sastrugi (lub zastrugi)<\/strong>. To forma erozji wyst\u0119puj\u0105ca na powierzchni \u015bniegu ujawniaj\u0105ca si\u0119 poprzez ostre, nieregularne rowki lub grzbiety. Przyczyn\u0105 ich powstawania w rejonach polarnych jest wiatr oraz s\u00f3l b\u0119d\u0105ca sk\u0142adnikiem cz\u0105steczek \u015bniegu. <\/p>\n\n\n\n
Pono\u0107 s\u0105 r\u00f3wnie mocno “nielubiane” przez narciarzy i snowboardzist\u00f3w jak zaspy i nawisy \u015bnie\u017cne. I chocia\u017c chyba nikt nie wie dok\u0142adnie, ile s\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych \u015bniegu znaj\u0105 Eskimosi (w szczeg\u00f3lno\u015bci, \u017ce eskimoskie plemiona u\u017cywaj\u0105 r\u00f3\u017cnych dialekt\u00f3w), to faktem jest, \u017ce im wi\u0119cej czytasz o Antarktydzie, tym bogatszy staje si\u0119 Tw\u00f3j zas\u00f3b dziwnych wyraz\u00f3w. \ud83d\ude42<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Kt\u00f3rego\u015b dnia pojawi si\u0119 na tym blogu co najmniej jeden wpis dotycz\u0105cy specyficznego j\u0119zyka pasjonat\u00f3w g\u00f3r. Obiecuj\u0119 Wam to. \ud83d\ude42 Tymczasem zako\u0144cz\u0119 cytatem z bohatera tej opowie\u015bci: “(…) zrozumia\u0142em, \u017ce Antarktyda tchn\u0119\u0142a we mnie nowe \u017cycie, na nowo rozbudzi\u0142a entuzjazm i zmieni\u0142a moje wyobra\u017cenie o alpinizmie i szerzej rozumianej przygodzie<\/strong>.”<\/em> <\/p>\n\n\n\n
Czu\u0142 si\u0119 bez ma\u0142a, jakby stan\u0105\u0142 na Ksi\u0119\u017cycu. I s\u0142owa te bardziej ni\u017c obserwowan\u0105 wtedy panoram\u0119 oddaj\u0105 brak \u015blad\u00f3w ludzkiej aktywno\u015bci.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":3341,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"yasr_overall_rating":0,"yasr_post_is_review":"","yasr_auto_insert_disabled":"","yasr_review_type":"","footnotes":""},"categories":[330],"tags":[],"class_list":["post-3337","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opowiesci"],"aioseo_notices":[],"yasr_visitor_votes":{"stars_attributes":{"read_only":false,"span_bottom":false},"number_of_votes":21,"sum_votes":105},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3337","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3337"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3337\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10081,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3337\/revisions\/10081"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3341"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3337"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3337"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3337"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/najednejlinie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Erhard-Loretan-fot.-Wojciech-Kurtyka.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/najednejlinie.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/nunantaki-na-antarktydzie.jpg\")