Nazbyt szybko wspinaj\u0105cy si\u0119 cz\u0142owiek zazwyczaj po przekroczeniu granicy 2500 m n.p.m. zaczyna cierpie\u0107. Powodem jest niedostosowanie organizmu do atmosfery, w kt\u00f3rej nie ma a\u017c tyle tlenu co w rejonach ni\u017cej po\u0142o\u017conych. U os\u00f3b nieprzyzwyczajonych dochodzi bowiem do gwa\u0142townego zmniejszenia warto\u015bci ci\u015bnienia parcjalnego tlenu, kt\u00f3re to zjawisko nasze cia\u0142a interpretuj\u0105 jako niedostatek tlenu.<\/p>\n\n\n\n
Prowadzone od lat badania dotycz\u0105ce rozwoju cz\u0142owiekowatych wskazuj\u0105 na sawann\u0119 jako na miejsce ewolucyjnego adaptowania si\u0119 naszych praprzodk\u00f3w. A sawanny rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 na terenach, kt\u00f3re rzadko kiedy przekraczaj\u0105 pu\u0142ap 2000 m.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna si\u0119 o tym przekona\u0107 naocznie dzi\u0119ki podr\u00f3\u017cy “palcem po mapie” (w aplikacji Google Earth) po sawannach chocia\u017cby Kenii czy Tanzanii. Ta ostatnia (w kt\u00f3rej odnajdywano najstarsze \u015blady istot cz\u0142ekokszta\u0142tnych) w wi\u0119kszo\u015bci le\u017cy na Wy\u017cynie Wschodnioafryka\u0144skiej, czyli w rejonach o wysoko\u015bci mi\u0119dzy 900 a 1500 m. Je\u015bli faktycznie tamten region by\u0142 kolebk\u0105 ludzko\u015bci, to nic dziwnego, \u017ce homo sapiens nie jest przystosowany do \u0142agodnego znoszenia wy\u017cej le\u017c\u0105cych biotop\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Przystosowanie to s\u0142owo-klucz w kontek\u015bcie tych wszystkich rzeczy, o kt\u00f3rych traktuje ten artyku\u0142.
Brak wystarczaj\u0105cej aklimatyzacji prowadzi wprost do choroby wysokog\u00f3rskiej zwanej tak\u017ce wysoko\u015bciow\u0105 (w skr\u00f3cie AMS – Acute Mountain Sickness). Niczym chi\u0144ska zupka z czego\u015b, co pono\u0107 wcze\u015bniej by\u0142o kurczakiem, chor\u00f3bsko to wyst\u0119puje zwykle w jednej z dw\u00f3ch postaci: \u0142agodnej lub ostrej.<\/p>\n\n\n\n
W pierwszej wersji zaczyna si\u0119 od duszno\u015bci i os\u0142abienia. Wraz z up\u0142ywem czasu pojawiaj\u0105 si\u0119: brak apetytu, b\u00f3le g\u0142owy, nudno\u015bci, senno\u015b\u0107, uczucie rozpierania w klatce piersiowej i ewentualnie biegunka. W ostrej fazie wszystkie te objawy s\u0105 zaledwie wst\u0119pem do powa\u017cniejszych schorze\u0144 maj\u0105cych w nazwie s\u0142owo: OBRZ\u0118K<\/strong>. Z\u0142owrogi to wyraz, zapewniam Was i mam nadziej\u0119, \u017ce nigdy takich stan\u00f3w nie do\u015bwiadczycie.<\/p>\n\n\n\n Do obrz\u0119k\u00f3w wr\u00f3c\u0119, tymczasem musicie wiedzie\u0107, \u017ce ci\u0119\u017ckiej postaci AMS towarzyszy stopniowa utrata kontroli nad sob\u0105 \u2013 od w miar\u0119 normalnego poruszania si\u0119 a\u017c do \u015bpi\u0105czki. Tzw. mental (czyli si\u0142a lub jak mawiaj\u0105 specjali\u015bci: spr\u0119\u017cysto\u015b\u0107 psychiczna) przestaje “dawa\u0107 rad\u0119”, potem nie mo\u017cna wierzy\u0107 w\u0142asnym zmys\u0142om, a jeszcze p\u00f3\u017aniej zanika \u015bwiadomo\u015b\u0107 i \u2013 jak to si\u0119 m\u00f3wi \u2013 “cz\u0142owiek ga\u015bnie w oczach”.<\/p>\n\n\n\n