{"id":10669,"date":"2025-06-27T07:49:25","date_gmt":"2025-06-27T07:49:25","guid":{"rendered":"https:\/\/najednejlinie.pl\/?p=10669"},"modified":"2025-06-27T10:18:16","modified_gmt":"2025-06-27T10:18:16","slug":"efez","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/podroze\/efez\/","title":{"rendered":"Ciekawostki staro\u017cytnego Efezu \ud83c\udfdb\ufe0f"},"content":{"rendered":"

Tym razem Pawe\u0142 zosta\u0142 w hotelu z Lilk\u0105, a ja wybra\u0142am si\u0119 sama na wycieczk\u0119 zorganizowan\u0105 do Efezu<\/strong> \u2013 legendarnego staro\u017cytnego miasta w Turcji. Jechali\u015bmy z Odrum a\u017c 3,5 godziny<\/strong> (tak, bola\u0142a mnie pupa). Par\u0119 dni wcze\u015bniej Pawe\u0142 lecia\u0142 balonem nad Pamukkale i odwiedzi\u0142 Hierapolis, wi\u0119c b\u0119dziemy mie\u0107 por\u00f3wnanie dw\u00f3ch staro\u017cytnych miast \u2013 jedno na wapiennym tarasie, drugie w cieniu Artemidy.<\/p>\n\n\n\n

\ud83c\udf04 Przystanek nad jeziorem Baffa<\/h3>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pierwszy przystanek mieli\u015bmy nad jeziorem Baffa<\/strong>. Prawdziwa pere\u0142ka! Skromne \u015bniadanie z widokiem na wsch\u00f3d s\u0142o\u0144ca, kaczki p\u0142ywaj\u0105ce tu\u017c obok, a na wysepce na \u015brodku jeziora\u2026 chodzi\u0142y sobie kozy! Totalny chill i super pocz\u0105tek dnia. Je\u015bli b\u0119dziecie w okolicy \u2013 zr\u00f3bcie tam przystanek, warto.<\/p>\n\n\n\n

Efez \u2013 miasto z marmuru<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wiecie, \u017ce Efez by\u0142 kiedy\u015b jednym z najwi\u0119kszych miast Imperium Rzymskiego?<\/strong> Mieszka\u0142o tu nawet 250 tysi\u0119cy ludzi<\/strong>! Miasto by\u0142o bogate, wi\u0119c wszystko budowano z marmuru \u2013 i to lokalnego, bo w okolicy znajdowa\u0142y si\u0119 marmurowe kamienio\u0142omy.<\/p>\n\n\n\n

\ud83d\udd0e Ciekawostka<\/strong>: Turcja to dzi\u015b \u015bwiatowy lider w produkcji marmuru<\/em> \u2013 wydobywa si\u0119 tu a\u017c 40% \u015bwiatowych zasob\u00f3w<\/strong>!<\/p>\n\n\n\n

Troch\u0119 rozczarowania… na pocz\u0105tku<\/h2>\n\n\n\n

Na wej\u015bciu poczu\u0142am lekkie “meh”, bo niewiele budynk\u00f3w przetrwa\u0142o w ca\u0142o\u015bci. Poza bibliotek\u0105, reszta to g\u0142\u00f3wnie kolumny i ruiny. Ale potem przewodnik wyja\u015bni\u0142, \u017ce miasto wielokrotnie niszczy\u0142y trz\u0119sienia ziemi<\/strong>, wi\u0119c archeolodzy musieli je odtworzy\u0107 z kawa\u0142k\u00f3w \u2013 jak puzzle!<\/p>\n\n\n\n

\ud83d\udca9 Publiczna toaleta \u2013 centrum \u017cycia towarzyskiego<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Tak, dobrze czytacie! W Efezie by\u0142y publiczne toalety dla m\u0119\u017cczyzn<\/strong> \u2013 kamienne siedziska z otworami obok siebie, bez \u017cadnych \u015bcianek. Ch\u0142opaki siedzieli rami\u0119 w rami\u0119, za\u0142atwiali si\u0119 i… gadali o interesach.<\/p>\n\n\n\n

\ud83e\udd9f A \u017ceby nie by\u0142o za du\u017co much i smrodku, wprowadzono tam\u2026 \u017caby<\/strong>, kt\u00f3re zjada\u0142y insekty i rechota\u0142y, zak\u0142\u00f3caj\u0105c inne odg\u0142osy. A jak si\u0119 co\u015b zatka\u0142o? Ka\u017cdy bogaty pan mia\u0142 swojego “czy\u015bciciela”, kt\u00f3ry przepycha\u0142 \ud83d\ude05<\/p>\n\n\n\n

\ud83d\udcda Biblioteka Celsusa\u2026 i sekretne tunele<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Najpi\u0119kniejszy budynek Efezu to bez dw\u00f3ch zda\u0144 Biblioteka Celsusa<\/strong> \u2013 ogromna, bogato zdobiona fasada, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a do dzi\u015b. Ale uwaga\u2026 Archeolodzy odkryli, \u017ce z biblioteki prowadzi\u0142 sekretny tunel do domu publicznego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Czyli panowie m\u00f3wili w domu, \u017ce “id\u0105 poczyta\u0107”, a ko\u0144czyli… w zupe\u0142nie innej “czytelni” \ud83d\ude05<\/p>\n\n\n\n

Artemida \u2013 bogini miasta<\/h2>\n\n\n\n

Efez s\u0142yn\u0105\u0142 te\u017c z \u015bwi\u0105tyni Artemidy<\/strong> \u2013 bogini p\u0142odno\u015bci i urodzaju. By\u0142a to jedna z 7 cud\u00f3w staro\u017cytnego \u015bwiata<\/strong>, wi\u0119ksza nawet od Partenonu! Dzi\u015b zosta\u0142y tylko fragmenty, ale kiedy\u015b przyje\u017cd\u017cali tu pielgrzymi z ca\u0142ego \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

\ud83c\udfa5 Multimedialne muzeum \u2013 wow!<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Obok ruin znajduje si\u0119 nowoczesne muzeum<\/strong>, kt\u00f3re szczerze mnie zaskoczy\u0142o. Dzi\u0119ki \u015bwiat\u0142om, hologramom i d\u017awi\u0119kom historia Efezu staje si\u0119 \u017cywa. \u015awietne miejsce \u2013 nawet je\u015bli nie jeste\u015bcie fanami muze\u00f3w, to Wam si\u0119 spodoba.<\/p>\n\n\n\n

Dom Matki Boskiej \u2013 historia z objawienia<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

10 minut od Efezu znajduje si\u0119 Dom Matki Boskiej<\/strong> \u2013 miejsce, gdzie podobno Maryja sp\u0119dzi\u0142a ostatnie lata \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

W XIX wieku niemiecka mistyczka Anna Katarzyna Emmerich<\/strong> mia\u0142a objawienia \u2013 opisa\u0142a dok\u0142adnie dom Matki Boskiej w staro\u017cytnym mie\u015bcie na wzg\u00f3rzu. Archeolodzy potraktowali jej s\u0142owa serio, przeszukali okoliczne wzg\u00f3rza i… znale\u017ali ruiny domu z I wieku, z bij\u0105cym \u017ar\u00f3de\u0142kiem \u2013 dok\u0142adnie jak w wizji.<\/p>\n\n\n\n

To miejsce dzi\u015b uznaje si\u0119 za \u015bwi\u0119te<\/strong>, odwiedzi\u0142 je m.in. papie\u017c Jan Pawe\u0142 II. W \u015brodku nie wolno robi\u0107 zdj\u0119\u0107, ale z zewn\u0105trz wygl\u0105da skromnie i uroczo.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ile kosztowa\u0142a wycieczka?<\/h2>\n\n\n\n

Ca\u0142o\u015b\u0107 \u2013 przejazdy, przewodnik, bilety, jedzenie \u2013 115 euro<\/strong>. Du\u017co? Mo\u017ce. Ale wed\u0142ug mnie \u2013 warto<\/strong>. Zw\u0142aszcza je\u015bli kochacie histori\u0119 i chcecie poczu\u0107 klimat staro\u017cytnego \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

Efez vs Hierapolis \u2013 kt\u00f3re lepsze?<\/h2>\n\n\n\n

Je\u015bli czytali\u015bcie poprzedni wpis o Hierapolis i Pamukkale<\/strong>, to wiecie, \u017ce to miejsce mnie zachwyci\u0142o \u2013 zw\u0142aszcza balonowy lot Paw\u0142a o wschodzie s\u0142o\u0144ca i naturalne wapienne tarasy, kt\u00f3re wygl\u0105daj\u0105 jak z innej planety. Ale kiedy zestawiam to z Efezem, to mam poczucie, \u017ce te dwa miejsca nie da si\u0119 por\u00f3wna\u0107 1:1<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Hierapolis to raczej staro\u017cytne “uzdrowisko”, idealne dla kuracjuszy, z pi\u0119knymi termami i basenem Kleopatry. Efez z kolei by\u0142 wielkim, \u017cyj\u0105cym miastem \u2013 pe\u0142nym polityki, kultury, intryg i codziennych rytua\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\ud83d\udcad Hierapolis to chill i natura. Efez \u2013 historia i skala.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W Efezie mia\u0142am wra\u017cenie, jakbym przez chwil\u0119 cofn\u0119\u0142a si\u0119 w czasie i zobaczy\u0142a, jak naprawd\u0119 \u017cyli ludzie dwa tysi\u0105ce lat temu \u2013 jak si\u0119 myli, gdzie robili interesy, jak si\u0119 bawili\u2026 i gdzie chodzili do toalety \ud83d\ude09.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli wi\u0119c planujecie zwiedza\u0107 oba miejsca \u2013 zr\u00f3bcie to w tej kolejno\u015bci<\/strong>: najpierw Hierapolis (bardziej “turystyczne” i \u0142atwiejsze w odbiorze), a potem Efez \u2013 jako prawdziw\u0105 wisienk\u0119 na torcie dla fan\u00f3w historii.<\/p>\n\n\n\n

\ud83d\udd0d Por\u00f3wnanie<\/th>Efez<\/strong><\/th>Hierapolis<\/strong><\/th><\/tr><\/thead>
Liczba mieszka\u0144c\u00f3w<\/td>ok. 250 tys.<\/strong><\/td>ok. 100 tys.<\/strong><\/td><\/tr>
Powstanie<\/td>ok. X w. p.n.e.<\/td>II w. p.n.e.<\/td><\/tr>
Co tam zobaczysz?<\/td>Biblioteka, teatr, toalety, dom Maryi<\/td>Termy, teatr, trawertyny, nekropola<\/td><\/tr>
Klimat<\/td>Wielkie miasto, historia polityczna<\/td>Wi\u0119cej natury, mniej zabytk\u00f3w<\/td><\/tr>
Wra\u017cenia<\/td>Ogromne, pe\u0142ne detali i ciekawostek<\/td>Spokojniejsze, klimatyczne<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Efez to taki “starszy brat” \u2013 bardziej monumentalny. Hierapolis ma za to wi\u0119cej zieleni i gor\u0105cych \u017ar\u00f3de\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Podsumowanie<\/h3>\n\n\n\n

Warto by\u0142o t\u0142uc si\u0119 te 3,5h w jedn\u0105 stron\u0119. Ale szczerze? Zm\u0119czy\u0142o mnie to<\/strong>. Z Paw\u0142em stwierdzili\u015bmy, \u017ce na takie dalekie wycieczki ju\u017c si\u0119 wi\u0119cej nie zapisujemy. Chyba dopada nas staro\u015b\u0107 \ud83d\ude05<\/p>\n

<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W Efezie by\u0142y publiczne toalety dla m\u0119\u017cczyzn \u2013 kamienne siedziska z otworami obok siebie, bez \u017cadnych \u015bcianek. Ch\u0142opaki siedzieli rami\u0119 w rami\u0119, za\u0142atwiali si\u0119 i… gadali o interesach.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":10681,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"yasr_overall_rating":0,"yasr_post_is_review":"","yasr_auto_insert_disabled":"","yasr_review_type":"","footnotes":""},"categories":[461],"tags":[],"class_list":["post-10669","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-podroze"],"aioseo_notices":[],"yasr_visitor_votes":{"stars_attributes":{"read_only":false,"span_bottom":false},"number_of_votes":3,"sum_votes":14},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10669","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10669"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10669\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10689,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10669\/revisions\/10689"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10681"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10669"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10669"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/najednejlinie.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10669"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}